Większość współczesnych przerzutek ma pantograf ustawiony ukośnie, dzięki czemu dystans pomiędzy górnym kółkiem wózka i zębatkami kasety na poszczególnych biegach jest mniej więcej jednakowy. Daje to precyzyjniejszą zmianę biegów i poprawia działanie napędu, szczególnie w przypadkach, kiedy stożek kasety oparty jest na kącie rozwartym, czyli występuje duża różnica ilości zębów skrajnych zębatek. Trudno uwierzyć, ale patent ten ma już prawie 40 lat.

AZJATYCKIE KORZENIE
W roku 1964 Nobuo Ozaki, odpowiedzialny za rozwój produkcji firmy Sun Tour, wynalazł ukośny pantograf. Sun Tourowi warto poświęcić osobny ar­tykuł, ponieważ ma na swoim koncie ogromny dorobek, także w dziedzinie osprzętu do rowerów górskich. Wynalazek Pana Ozaki nie od razu przypadł do gustu konkurencj i, bowiem zarówno Shimano, jak i Campa gnolo długo opierały się przed wprowadzeniem go w życie hołdując tradycyjnym rozwiązaniom. Musiało upłynąć prawie ćwierć wieku, aby włoski producent z Vicenzy poszedł w ślad za ówczesnym azjatyckim liderem, czyniąc to z pewną nieśmiałością i dając użytkownikowi możliwość dokonania wyboru ustawienia przerzutki.

CHORUS
Pre zentowana przerzutka zawarta była w szosowej grupie Campagnolo Chorus z roku 1987. Współczesny Chorus to grupa druga od góry w ofercie producen­ta. Wtedy znajdowała na pozycji trzeciej, poniżej C-Recorda i Croce de Aune. Chorus został stworzo­ny z myślą o szerokich rzeszach użytkownikó w – od zawodn ików i triatlonistów po turystów. Ponadto producent uwzględnił wykorzystanie Chorusa na wszelkiego rodzaju dro gach, w tym też obfitujących w strome podjazdy i zjazdy, co wymusza większy zakres przełożeń. Według takich założeń powstała właśnie tylna przerzutka wyposażona w „Dual-mode system” (system dwóch sposobów), czyli zmienną geometrię pantografu. Pozostałe komponenty Cho­rusa zgodne były z duchem epoki – pedały z noskami, manetki przykręcane do ramy, sztyca aero, skręcane stery. Dużo polerowanego aluminium, opływowe kształty i dbałość o szczegóły.

DUAL-MODE SYSTEM
Pantograf przerzutki dało się ustawić w d wó ch po zycjach rob oczych, a mianowicie pod kątem 5 0 i 300 względem płaszczyzny pionowej. Lu­zując dwie śruby imbusowe znajdujące się w obu częściach korpusu przerzutki, użytkownik mógł ustawić odpowiednią pozycję dostosowując przerzutkę do charakteru wielotrybu. Decydująca była ilość zębów największej zębatki oraz kształt stożka wielotrybu wynikający z różnicy ilości zębów skrajnych zęba­tek. Ponadto przerzutka produkowana była w dwóch wersjach – z krótkim (SM, na zdjęciu) i długim wózkiem (LG). Według katalogu system zmiennej geometrii rządził się trzema prostymi prawami. Pierwsze – kiedy największa zębatka miała 28 lub więcej zębów, trzeba było ustawić pantograf w po­zycji B (przy długim wózku powyżej 31 zębów). Drugie – kiedy różnica po­między skrajnymi zębatkami wynosiła mniej niż 11 zębów – wymagana była pozycja A. I trzecie – kiedy różnica po­między skrajnymi zębatkami wynosiła więcej niż 12, ustawiało się pantograf w pozycji B. Powstaje jednak pytanie – jak taki system współgrał z manetkami? Z doświadczenia wiemy, że niewiele trzeba, aby zmiana biegów była nieprecyzyjna. Zmieniając geometrię przerzutki modyfikujemy krzywą, po której przemieszcza się wiodące kółko wózka, a położ enia „indeksowane” nie pokrywają się z płaszczyznami zęba tek. Projektanci z Campagnolo znaleźli rozwiązan ie bardzo proste. Manetki „Syncro” czyli indeksowane sprzedawano w ze sta wie z dw oma wy miennymi, zęb atymi wkł adkami. W zależności od ustawienia przerzutki zakładało się stosowną wkładkę, która stanowiła zapadkę mechanizmu indeksującego siedem biegów (występowały też wkładki dla sześciu biegów).
Chorus’87 to przerzutka jedyna w swo­im rodzaju, a właściwie dwie w jednym. Ani Campa, ani żaden inny producent nie kontynuował ani nie rozwinął tej koncepcji. Wynika to z faktu, że do­strojenia przerzutki z kasetą można do­konać na różne, mniej skomplikowane sposoby. Współczesne tanie przerzutki Shimano nie mają ukośnych pantogra­fów, a obsługują wielotryby i kasety Megarange – wystarczy odpowiednio wydłużony hak i wózek.
bikeBoard 9/2003 (gdzie kupić).

Dodano: 2003-09-30

Autor: Michał Tabor

Tagi: szosa, Campagnolo, historia roweru

Reklama


Aktualny numer

Piszemy m.in.

    Piszemy m.in. o:
  • lekkie koła do maratonu
  • Road Tour 2019
  • Andy - Apu Wamani
  • testujemy: Fulle XC, Ghost Kato 3.9 AL, KTM X-Strada 20, Trek Madone SLR 9 Disc eTap,Merida Silex 200, Scott Ransom 920